Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwamen duizenden mensen in verzet, onder wie ook veel vrouwen. Een aantal van hen is afgelopen jaren getoond in onze Corridor van de Vrijheid. Met de nieuwe tentoonstelling ‘De vele gezichten van Vrouwen in Verzet’ van het Noord-Hollands Archief krijgen deze bijzondere vrouwen een naam en een gezicht. Iedereen kan hun verhalen ontdekken in de Janskerk, het publiekscentrum van het Noord-Hollands Archief, en online.

Het Noord-Hollands Archief (NHA) heeft ruim anderhalf jaar onderzoek gedaan naar vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in verzet kwamen. In de samenleving is voornamelijk het gewapend verzet in herinnering gebleven, dat vooral werd uitgevoerd door mannen. Maar juist ook vrouwen speelden een cruciale rol. Ze waren belangrijke schakels in de infrastructuur van het verzet en werden, juist omdat ze vrouw waren, minder snel verdacht van verzetswerk. Hun werkzaamheden gingen van het redden van Joodse kinderen tot het zorgen voor onderduikers, van koerierswerk tot vervalsen, van illegale bladen maken en verspreiden tot spionage en van sabotage tot liquidaties. Na uitgebreid archiefonderzoek en contact met nabestaanden van verzetsvrouwen naar aanleiding van oproepen aan het publiek, is een lijst van bijna 1200 vrouwen gevormd, die in Noord-Holland in het verzet zaten. En deze lijst wordt nog steeds aangevuld.

Nieuwste technieken

Het NHA heeft unieke objecten van verzetsvrouwen in zijn collectie, zoals het pistool van de Haarlemse verzetsstrijder Hannie Schaft en heeft samengewerkt met families van nabestaanden en van hen waardevolle objecten in bruikleen gekregen. Hiermee wordt het verhaal van de verzetsvrouwen verteld. Maar om hen écht een gezicht te geven, is gewerkt met de nieuwste technieken. De portretfoto’s van tientallen verzetsvrouwen uit de grote lijst met namen zijn van kleur voorzien en bedekken de muren van de Heemsteedse Kapel in de Janskerk in Haarlem. Voor de inrichting van de tentoonstelling heeft het NHA samengewerkt met het meermaals bekroonde bureau Studio Louter dat de verhalen tot leven brengt met audioverhalen, objecten en de genoemde unieke portretten.

Verhalen van verzetsvrouwen

Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie waarin alle afgebeelde vrouwen met hun verhaal worden belicht, aangevuld met unieke foto’s en verhalen uit de eigen collectie van het NHA en afkomstig van nabestaanden en andere instellingen. Via www.noord-hollandsarchief.nl/vrouweninverzet wordt vanaf 29 november de lijst met ‘vergeten’ verzetsvrouwen gepubliceerd.

Vrij toegankelijk

De tentoonstelling is voor iedereen vrij toegankelijk en permanent te zien in de Janskerk bij het Noord-Hollands Archief in Haarlem (Jansstraat 40). Geopend van maandag t/m vrijdag van 9-17 uur en elke derde zaterdag van de maand van 9-16 uur. Een coronatoegangsbewijs (QR-code) is verplicht.

Fotocredits:

  • Foto Hannie Schaft, 1943/44. Bron: NIOD, van kleur voorzien door Jakob Lagerweij en zwart/wit.
  • Foto Trijntje van Keulen, circa 1940. Bron: J. Bosman, van kleur voorzien door Jakob Lagerweij en zwart/wit.
  • Foto van Annick van Hardeveld, 1943. Bron: A. van Hardeveld van kleur voorzien door Jakob Lagerweij en zwart/wit.
  • Rolleiflex Automat model 3, type camera waarmee door verzetsvrouwen foto’s werden gemaakt, eind jaren ’30. Bruikleen van de Universiteitsbibliotheek Leiden.
  • Kogelhulzen van de kogels waarmee Annick van Hardeveld werd doodgeschoten. Bruikleen A. van Hardeveld.
  • Vervalste stempels gemonteerd op naaiklosjes. Bruikleen Stichting Archivalia Post & Hamers.